مالیات شرکت هواپیمایی یکی از مهمترین جنبههای مدیریت مالی در صنعت حمل و نقل هوایی در ایران است و مستلزم درک دقیق مقررات وضع شده توسط سازمان امور مالیاتی کشور است. این مالیات بر درآمدهای عملیاتی، مانند فروش بلیط و خدمات بار، تأثیر میگذارد و شامل مالیات بر ارزش افزوده (VAT)، مالیات بر درآمد و عوارض مختلف میشود. در سال ۱۴۰۴، نرخ مالیات بر ارزش افزوده برای خدمات حمل و نقل هوایی داخلی به ۱۰ درصد افزایش یافته است که جایگزین نرخهای قبلی شده و بر قیمت بلیط تأثیر میگذارد.
در این مقاله جامع، بررسی کاملی از مالیات شرکت هواپیمایی انجام خواهیم داد که شامل محاسبات اساسی، چالشهای اجرایی و استراتژیهای بهینهسازی میشود. با توجه به تغییرات اخیر، مانند خدمات حمل و نقل هوایی بینالمللی تحت مالیات بر ارزش افزوده، شرکتهای هواپیمایی باید از خدمات حسابداری تخصصی برای جلوگیری از جریمهها استفاده کنند. گروه مالی صالحانی ارائه دهنده انواع خدمات مالیاتی و مشاوره مالیاتی رایگان میباشد و شما میتوانید برای اطلاعات بیشتر با شماره 02126716451 تماس بگیرید.
انواع مالیات شرکت و آژانس هواپیمایی
مالیات آژانسهای مسافرتی یا همان مالیات شرکت هواپیمایی به عنوان یکی از مهمترین منابع درآمدی دولتها و همچنین وسیلهای برای تنظیم بازار و ارائه خدمات عمومی در نظر گرفته میشود و از این رو اهمیت قابل توجهی دارد. این مالیاتها میتوانند به طور مستقیم یا غیرمستقیم از آژانسهای مسافرتی دریافت شوند و بر اساس درآمد یا خدماتی که ارائه میدهند محاسبه میشوند. چنین مالیاتهایی ممکن است شامل مالیات بر درآمد، مالیات بر فروش، مالیات بر مصرف، مالیات بر ارزش افزوده و سایر انواع مالیاتها باشد. این آژانسها نقش حیاتی در فرآیند خرید بلیط و سفر مسافران دارند؛ بدون آنها، سفر هوایی به راحتی انجام نخواهد شد. با این حال، چه نوع مالیاتی برای آنها اعمال میشود؟ به طور کلی، آژانسهای مسافرتی ملزم به پرداخت مالیاتهای مختلفی هستند که میتوان آنها را به دو نوع اصلی طبقهبندی کرد:
- مالیات بر ارزش افزوده (VAT)
- مالیات بر درآمد
- مالیات مقطوع شرکت های خارجی
مالیات برارزش افزوده آژانس های هواپیمایی
یکی از مالیات شرکت هواپیمایی مالیات بر ارزش افزوده (VAT) است که بر آژانسهای هواپیمایی اعمال میشود، مالیاتی است که بر ارزش افزوده محصولات و خدماتی که آژانسهای هواپیمایی باید برای محصولات و خدماتی که ارائه میدهند، پرداخت کنند. مالیات بر ارزش افزوده یکی از اجزای اصلی مالیات است که بر خدمات هوایی اعمال میشود. طبق آییننامه ۱۴۰۴، نرخ مالیات بر ارزش افزوده برای پروازهای داخلی ۱۰ درصد تعیین شده است که شامل فروش بلیط و همچنین حمل بار و مسافر میشود. این نرخ جایگزین عوارض شهرداری قبلی شده و بر اساس ارزش افزوده محاسبه میشود. به عنوان مثال، برای بلیط داخلی با قیمت پایه ۲ میلیون تومان، ۲۰۰ هزار تومان مالیات بر ارزش افزوده اضافی اعمال میشود.
مالیات بر درآمد شرکت هواپیمایی
آژانسهای هواپیمایی مشمول مالیات بر درآمد هستند که بر درآمد حاصل از فروش خدمات و محصولات وضع میشود. در بسیاری از کشورها، آژانسهای هواپیمایی از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده معاف هستند. این معافیت به این دلیل است که خدمات آنها به عنوان خدمات صادراتی در نظر گرفته میشود. با این حال، وضعیت در مورد مالیات بر درآمد متفاوت است، زیرا آژانسهای هواپیمایی موظفند بر اساس درآمد خود مالیات بپردازند. در کشورهایی مانند ایالات متحده، آژانسهای هواپیمایی میتوانند از مزایای مالیاتی متنوعی بهرهمند شوند. این مزایا شامل کاهش مالیات بر درآمد، معافیت از مالیات بر ارزش افزوده برای خدمات هوایی بینالمللی و تخفیفهای مالیاتی برای سرمایهگذاری در تجهیزات و هواپیما میشود.
مالیات مقطوع شرکت های خارجی
شرکتهای هواپیمایی خارجی فعال در ایران مشمول مالیات مقطوع ۵٪ بر نرخ کرایهها هستند (ماده ۱۱۳ قانون مالیاتهای مستقیم). مالیات شرکت هواپیمایی علاوه بر مالیات بر ارزش افزوده، شامل عوارض فرودگاهی (مانند LP: ۷۰۰۰۰ ریال) و عوارض نظارت بر ایمنی (I6: ۱۰۰۰۰ ریال) نیز میشود. گزارشها نشان میدهد که در سالهای اخیر، شرکتهای هواپیمایی میلیاردها تومان مالیات پرداخت کردهاند و این مبلغ در سال ۱۴۰۴ به دلیل افزایش نرخها افزایش یافته است. مدیران موظفند مالیات را با استفاده از فاکتورهای الکترونیکی در سامانه مودیان مالیاتی ثبت کنند.
نکات مهم پرداخت مالیات شرکت هواپیمایی
شرکتهای هواپیمایی داخلی که به عنوان اشخاص حقوقی فعالیت میکنند، موظف به پرداخت ۲۵ درصد از درآمد خود به عنوان مالیات هستند.
نمایندگان شرکتهای خارجی در ایران باید گزارش وجوه دریافتی ماه قبل را تا بیستم هر ماه به اداره امور مالیاتی ارائه و مالیات مربوطه را پرداخت کنند.
فروش بلیط، چه به صورت آنلاین و چه حضوری، در محاسبه مالیات تفاوتی ندارد.
مالیاتهای مذکور نقش بسزایی در تأمین درآمد دولت و تنظیم بازار صنعت هوانوردی دارند.
تفاوت بین مالیات شرکت هواپیمایی داخلی و خارجی
تفاوتهای اصلی بین مالیات شرکت هواپیمایی داخلی و خارجی در ایران به شرح زیر است:
نرخ مالیات: شرکتهای هواپیمایی داخلی که به عنوان اشخاص حقوقی فعالیت میکنند، موظف به پرداخت ۲۵ درصد از درآمد خود به عنوان مالیات هستند. در مقابل، شرکتهای هواپیمایی خارجی موظف به پرداخت ۵ درصد از کل درآمد خود برای کرایه مسافر و حمل بار از ایران هستند.
روش محاسبه: مالیات برای شرکتهای خارجی به صورت ثابت محاسبه میشود، در حالی که برای شرکتهای داخلی، بر اساس کل درآمد سالانه محاسبه میشود.
زمان پرداخت: نمایندگان یا شعب موسسات خارجی در ایران باید گزارش درآمد ماه قبل را به سازمان امور مالیاتی محلی ارائه دهند و مالیات مربوطه را تا بیستم هر ماه پرداخت کنند.
مالیات بر ارزش افزوده: هر دو نوع شرکت موظف به دریافت ۱۰ درصد مالیات بر ارزش افزوده از مسافران برای پروازهای داخلی هستند. با این حال، برای پروازهای بینالمللی، علاوه بر این ۱۰ درصد، مالیات خروج نیز اعمال میشود.
معافیتها: مؤسسات خارجی مشمول مالیات دیگری بر درآمد حاصل از حمل و نقل نخواهند بود. این معافیت شامل شرکتهای داخلی نمیشود.
روش بررسی: در صورتی که شعب یا نمایندگان شرکتهای خارجی مدارک مورد نیاز را به موقع ارائه ندهند یا مدارک ارائه شده آنها دقیق نباشد، مالیات مربوطه بر اساس تعداد مسافر و حجم بار به صورت سرانه تعیین میشود.
این تفاوتها نشان میدهد که مقررات مالیاتی ایران برای شرکتهای هواپیمایی خارجی و داخلی متفاوت است و هر کدام تابع مقررات خاص خود میباشند.
نحوه محاسبه مالیات شرکت هواپیمایی
محاسبه مالیات شرکت هواپیمایی طبق مقررات تعیین شده توسط سازمان امور مالیاتی انجام میشود. برای مالیات بر ارزش افزوده، نرخ 10 درصد از قیمت خالص بلیط است. فرمول اساسی عبارت است از: مالیات بر ارزش افزوده = 10٪ × (قیمت پایه + هزینههای مربوطه). در تورها، مالیات بر ارزش افزوده صرفاً بر اساس جزء سفر هوایی محاسبه میشود. به عنوان مثال، در یک تور با هزینه 10 میلیون تومان که 50 درصد آن به سفر هوایی اختصاص داده شده است، مالیات بر ارزش افزوده 500 هزار تومان اعمال میشود.
در مورد مالیات بر درآمد، 25 درصد از سود خالص تعیین میشود که شامل هزینههای عملیاتی مانند سوخت (که خود مشمول 30 درصد مالیات بر ارزش افزوده سوخت به علاوه 10 درصد مالیات اضافی است) میشود. آژانسهای مسافرتی مرتبط موظفند مالیات بر ارزش افزوده را بر کمیسیونهای خود اعمال کنند. جدول زیر محاسبات نمونه برای سال 1404 را نشان میدهد:
| نوع خدمت |
نرخ VAT |
معافیتها |
مثال محاسبه برای مبلغ ۳,۰۰۰,۰۰۰ تومان | |
| پرواز داخلی |
۱۰٪ |
– |
۳۰۰,۰۰۰ تومان VAT | |
| پرواز خارجی (بینالمللی) |
۱۰٪ (قانون جدید) |
– |
۳۰۰,۰۰۰ تومان VAT | |
| حمل بار داخلی |
۱۰٪ |
حمل زمینی معاف است |
۱۰٪ ارزش بار → برای ۳,۰۰۰,۰۰۰ تومان = ۳۰۰,۰۰۰ تومان | |
| تور ترکیبی |
۱۰٪ فقط بر بخش هوایی |
خدمات خارجیِ قابل اثبات معاف |
اگر ۴۰٪ تور هوایی باشد: ۴۰٪ × ۳,۰۰۰,۰۰۰ × ۱۰٪ = ۱۲۰,۰۰۰ تومان VAT |
آیا تفاوتی در مالیات بین آژانس مسافرتی آنلاین و فیزیکی وجود دارد؟
از دیدگاه سازمان امور مالیاتی، نحوه ارائه خدمات (حضوری یا آنلاین) مستقیماً بر نرخ مالیات شرکت هواپیمایی تأثیر نمیگذارد. آنچه بسیار مهم است، سطح درآمد، نوع خدمات مشمول مالیات و ثبت و شفافیت تراکنشهای مالی است. بنابراین:
آژانسهای آنلاین، اگر تمام درآمدشان از طریق کانالهای رسمی بانکی ثبت شود، درست مانند یک کسب و کار فیزیکی مشمول مالیات خواهند بود.
اگر فروش بدون فاکتور یا از طریق کانالهای غیررسمی (چه حضوری و چه آنلاین) انجام شود، با جریمه و تحقیقات مالیاتی مواجه خواهند شد.
برخی از آژانسهای آنلاین که به صورت شخصی و بدون مجوز فعالیت میکنند، در صورت شناسایی توسط سازمان امور مالیاتی ممکن است با جریمههای شدیدی مواجه شوند.
در نتیجه، تفاوت اصلی در مدیریت حسابها، ثبت اسناد مالی و شفافیت درآمد است، نه صرفاً ماهیت فعالیت آنلاین یا فیزیکی.
بهترین روش حسابداری برای مالیات شرکت هواپیمایی
همکاری با مشاوران مالیاتی متخصص
مشاوران مالیاتی یا حتی وکلای مالیاتی باتجربه مانند گروه مالی صالحانی، نقش مهمی در مدیریت مالیات شرکت هواپیمایی ایفا میکنند. این مشاوران برنامههای سفارشی برای کاهش بار مالیاتی و بهرهمندی از معافیتها ارائه میدهند.
خدمات مشاوران:
تحلیل معافیتها: شناسایی خدمات معاف مانند حمل و نقل زمینی یا برخی خدمات خارجی (با ارائه مستندات).
بهینهسازی مالیات بر درآمد: محاسبه دقیق سود خالص با کسر هزینههای عملیاتی (سوخت، نگهداری، حقوق).
حذف مالیات مضاعف: مذاکره با سازمان امور مالیاتی برای حذف مالیاتهای تکراری در زنجیره آژانس-خطوط هوایی.
مزایا: کاهش بدهیهای مالیاتی (در برخی موارد تا 20٪) و جلوگیری از جریمههای سنگین (مانند مالیات اضافی 428000 تومانی برای بلیط تهران به مشهد).
توصیه کاربردی: از مشاوران با تجربه در صنعت هوانوردی، مانند رایان محاسبان، که گزارشهای دورهای و پیشبینیهای مالیاتی ارائه میدهند، استفاده کنید.
استفاده از نرمافزار حسابداری پیشرفته
نرمافزار حسابداری تخصصی، مانند سپیدار، هلو یا نرمافزارهای سفارشی برای صنعت هوانوردی، برای مدیریت تعهدات مالیات شرکت هواپیمایی ضروری است. بهترین نرمافزار حسابداری ویژگیهایی مانند محاسبه خودکار مالیات بر ارزش افزوده (10٪ برای پروازهای داخلی و بینالمللی)، ثبت فاکتور الکترونیکی در سیستم مالیاتدهندگان و ادغام با سیستمهای رزرواسیون را ارائه میدهد.
پیاده سازی صورتحساب های الکترونیکی
فاکتور الکترونیکی که از سال ۱۴۰۴ اجباری میشود، برای ثبت دقیق مالیات شرکتهای هواپیمایی در سیستم مالیاتدهندگان ضروری است. این سیستم جایگزین فاکتورهای دستی شده و رعایت مقررات را تضمین میکند.
فرآیند:
صدور فاکتور برای هر بلیط با جزئیات مالیات بر ارزش افزوده (۱۰ درصد)، کارمزدها و کمیسیونهای آژانس.
ارسال خودکار به سیستم مالیاتدهندگان از طریق API نرمافزار حسابداری.
نظارت بر تراکنشها برای جلوگیری از مغایرتها (مانند عدم تطابق فاکتورها و درآمد).
مزایا: کاهش زمان گزارشدهی (تا ۷۰ درصد)، جلوگیری از جریمههای عدم رعایت (۲ درصد ماهانه) و شفافیت برای مشتریان شرکتی.
توصیه کاربردی: آموزش تیم مالی برای کار با سیستم مالیاتدهندگان و استفاده از نرمافزارهایی با قابلیت اتصال مستقیم،
