انواع استاندارد های حسابداری چیست؟ در حوزه حسابداری، روشها و اصول خاصی وجود دارد که هر حسابدار باید به آنها تسلط داشته باشد و در عملیات مالی شرکتها و سازمانها آنها را در نظر بگیرد. به این روشها و اصول خاص، استاندارد های حسابداری گفته میشود. یک حسابدار باید در تمام گزارشهای مالی خود این استانداردها را رعایت کند؛ در غیر این صورت، گزارشهای او پذیرفته نمیشود و نیاز به اصلاح دارد.
در ایران ۴۳ استاندارد حسابداری وجود دارد، اگرچه برخی از آنها کاربرد گستردهتری دارند. در بخشهای بعدی این مقاله، ابتدا فهرست کاملی از استانداردهای حسابداری در ایران ارائه خواهیم داد و سپس مهم ترین انواع استانداردهای حسابداری را بررسی خواهیم کرد. پس از آن، با فرآیند تدوین و اهمیت استفاده از استانداردهای حسابداری آشنا خواهیم شد. گروه مالی صالحانی ارائه دهنده خدمات حسابداری به شرکت ها و انجام خدمات آنها در این حوزه میباشد. برای اطلاعات بیشتر میتوانید با شماره 09191367651 تماس بگیرید.
تعریف استاندارد حسابداری
به عبارت ساده، به تمام قوانین و مقررات دنیای حسابداری، استانداردهای بینالمللی حسابداری یا استانداردهای حسابداری گفته میشود. استانداردهای مختلف حسابداری، مجموعهای جامع از اصول و رویهها را تشکیل میدهند که حسابداران در سراسر جهان باید به آنها پایبند باشند. در واقع، این قوانین و مقررات، دامنه فعالیتها را برای همه حسابداران مشخص میکنند.
علاوه بر این، حسابداران با ارائه روشهای مشترک و اصول مناسب، میتوانند به مسائل و چالشهای موجود در حوزه حسابداری بپردازند. این استانداردها تمام جنبههای مالی یک واحد تجاری را در بر میگیرند و راهحلهای باکیفیتی را برای افزایش کارایی کسبوکار ارائه میدهند. انواع استاندارد های حسابداری در یکپارچهسازی گزارشهای مالی نقش دارند.
انواع استاندارد های حسابداری تا سال 1404
در سال ۱۳۷۱، سازمان حسابرسی کمیتهای به نام کمیته تدوین استانداردهای حسابداری تشکیل داد. اعضای این کمیته با توجه به شرایط کشور و همچنین استانداردهای شناخته شده بینالمللی، استانداردهای حسابداری را تدوین میکنند و بدین ترتیب مقررات روشن و مشخصی را برای حسابرسان ایجاد میکنند.
در بدو تأسیس کمیته تدوین استانداردهای حسابرسی، ۲۲ استاندارد برای حسابداران تدوین شد تا در بررسی امور مالی شرکتها از آنها پیروی کنند. متعاقباً، تعداد استانداردهای حسابداری افزایش یافت و به ۴۳ استاندارد رسید. در زیر 43 مورد از انواع استاندارد های حسابداری توضیح داده شده است.
- استاندارد شماره ۱: ارائه صورتهای مالی (اصلاحشده در ۲۰۱۸)
- استاندارد شماره ۲: صورت جریان وجوه نقد (اصلاحشده در ۲۰۱۸)
- استاندارد شماره ۳: سود عملیاتی
- استاندارد شماره ۴: ذخایر، بدهیهای احتمالی و داراییهای احتمالی – اصلاحشده در ۲۰۰۵
- استاندارد شماره ۵: رویدادهای پس از تاریخ ترازنامه اصلاحشده در ۲۰۰۵
- استاندارد شماره ۶: گزارش عملکرد مالی مصوب (کنار گذاشتهشده از ۲۰۱۹)
- استاندارد شماره ۷: داراییهای نامشهود
- استاندارد شماره ۸: حسابداری موجودی مواد و کالا
- استاندارد شماره ۹: حسابداری پیمانکاری های بلندمدت
- استاندارد شماره ۱۰: حسابداری کمکهای بلاعوض دولت
- استاندارد شماره ۱۱: داراییهای ثابت مشهود – (اصلاحشده در ۲۰۰۷ و اصلاحشده طبق استانداردهای حسابداری جدید تا اکتبر ۲۰۱۰)
- استاندارد شماره ۱۲: افشای اطلاعات اشخاص وابسته – اصلاحشده ۲۰۰۷
- استاندارد شماره ۱۳: حسابداری هزینههای تأمین مالی
- استاندارد شماره ۱۴: ارائه داراییهای جاری و بدهیهای جاری (از اول آوریل ۲۰۱۹ لازمالاجرا است)
- استاندارد شماره ۱۵: حسابداری سرمایهگذاریها
- استاندارد شماره ۱۶: اثرات تغییرات و تسعیر ارز (اصلاحشده در ۲۰۲۱)
- استاندارد شماره ۱۷: داراییهای نامشهود (اصلاحشده در ۲۰۰۷ و اصلاحشده طبق استانداردهای حسابداری جدید تا اکتبر ۲۰۱۰)
- استاندارد شماره ۱۸: صورتهای مالی جداگانه و انفرادی
- استاندارد شماره ۱۹: ترکیبهای تجاری – اصلاحشده در ۲۰۰۵ (از اول آوریل ۲۰۲۱ لازمالاجرا است)
- استاندارد شماره ۲۰: سرمایهگذاری در واحدهای تجاری وابسته و سرمایهگذاریهای مشترک (اصلاحشده در ۲۰۱۹)
- استاندارد شماره ۲۱: حسابداری اجارهها (اصلاحشده طبق استانداردهای حسابداری جدید تا اکتبر ۲۰۱۰)
- استاندارد شماره ۲۲: گزارشگری مالی میاندورهای (اصلاحشده در ۲۰۲۱)
- استاندارد شماره ۲۳: حسابداری مشارکتهای خاص (اصلاحشده طبق استانداردهای حسابداری جدید تا اکتبر ۲۰۱۰) (از اول آوریل ۲۰۲۱ لازمالاجرا است)
- استاندارد شماره ۲۴: گزارشگری مالی برای واحدهای تجاری در مرحله پیش از بهرهبرداری
- استاندارد شماره ۲۵: گزارشگری بر حسب قسمتهای مختلف
- استاندارد شماره ۲۶: فعالیتهای کشاورزی
- استاندارد شماره ۲۷: طرحهای مزایای بازنشستگی
- استاندارد شماره ۲۸: فعالیتهای بیمه عمومی
- استاندارد شماره ۲۹: فعالیتهای توسعه املاک و مستغلات (طبق استانداردهای حسابداری جدید تا اکتبر ۲۰۰۹ اصلاح شده است)
- استاندارد شماره ۳۰: سود هر سهم
- استاندارد شماره ۳۱: داراییهای غیرجاری ذخیره شده برای فروش و عملیات متوقف شده
- استاندارد شماره ۳۲: کاهش ارزش داراییها
- استاندارد شماره ۳۳: مزایای بازنشستگی کارکنان
- استاندارد شماره ۳۴: رویههای حسابداری، تغییرات در برآوردهای حسابداری و اشتباهات
- استاندارد شماره ۳۵: مالیات بر درآمد
- استاندارد شماره ۳۶: ابزارهای مالی (ارائه)
- استاندارد شماره ۳۷: ابزارهای مالی (افشا)
- استاندارد شماره ۳۸: ترکیبهای تجاری (مصوب ۲۰۱۹)
- استاندارد شماره ۳۹: صورتهای مالی تلفیقی (مصوب ۲۰۱۹)
- استاندارد شماره ۴۰: سرمایهگذاریهای مشترک (مصوب ۲۰۱۹)
- استاندارد شماره ۴۱: افشای منافع در سایر اشخاص (مصوب ۲۰۱۹)
- استاندارد شماره ۴۲: اندازهگیری ارزش منصفانه
- استاندارد شماره ۴۳: درآمد حاصل از قراردادها با مشتریان (از تاریخ ۲۰۲۵/۰۳/۲۱ لازمالاجرا است)
مزایای استفاده از استاندارد های حسابداری
کسانی که صورتهای مالی و گزارشهای شرکتها و سازمانها را تجزیه و تحلیل میکنند، این کار را بر اساس استانداردهای حسابداری انجام میدهند. اگر حسابدار یک شرکت به انواع استاندارد های حسابداری پایبند باشد، گزارشهای ارائه شده اعتبارسنجی میشوند.
اگر صاحب یک کسب و کار کوچک هستید و میخواهید عملکرد رقبا یا کسانی را که قصد دارید در حرفه خود با آنها شریک شوید، ارزیابی کنید، این استانداردها به شما کمک میکنند تا از وضعیت سالم شرکت مورد نظر و نحوه مدیریت امور مالی آن اطمینان حاصل کنید. تعریف واضح زمانبندی فعالیتهای مالی مختلف و اندازهگیری دقیق آنها.
نحوه تهیه و تدوین استانداردهای حسابداری
برای تهیه و تدوینانواع استاندارد های حسابداری، مراحل زیر باید طی شود:
- شناسایی موضوع
- بررسی اولیه
- تصمیمگیری کمیته
- تهیه پیشنویس اولیه
- تدوین پیشنویس
- نظرسنجی عمومی
- تصویب نهایی
جزئیات بیشتر در مورد این مراحل را در بخشهای بعدی ارائه خواهیم داد.
شناسایی موضوع
گام اولیه در تدوین انواع استاندارد های حسابداری، شناسایی و کشف موضوع است. به عبارت دیگر، کمیته تدوین استانداردها، موضوعات ارائه شده را بررسی و استانداردهایی را بر اساس این موضوعات تدوین میکند. متعاقباً، این استاندارد جدید در اختیار مدیریت کمیته قرار میگیرد.
بررسی مقدماتی
در این مرحله، استانداردهایی که به مدیریت کمیته ارائه شده است، بررسی میشوند. به عنوان مثال، استانداردهای مرتبط با موضوع مذکور در سایر کشورها، به ویژه در کشورهای توسعهیافته مانند کانادا، و همچنین شرایط و مقررات داخلی کشور نیز بررسی و مقایسه میشوند.
تصمیمگیری کمیته
در این مرحله، اعضای کمیته تصمیم میگیرند که آیا چنین استانداردی باید تدوین شود یا خیر.
تهیه پیشنویس اولیه
در صورتی که اعضای کمیته تشخیص دهند که استاندارد مربوطه باید تدوین شود، گروهی از متخصصان نسبت به تهیه پیشنویس اولیه آن اقدام میکنند. در این مرحله، از استانداردهای بینالمللی به عنوان مرجعی برای تدوین استاندارد مربوطه استفاده میشود.
تهیه پیشنویس
در این مرحله از تدوین انواع استاندارد های حسابداری، پیشنویس اولیه بررسی و اصلاحات لازم انجام میشود. متعاقباً، پیشنویس اولیه طبق اصول موجود تدوین و به صورت پیشنویس استاندارد قالببندی میشود.
نظرسنجی عمومی
کمیته پیشنویس، پیشنویس استاندارد را در مجمع عمومی به اشتراک میگذارد. این امر به عموم مردم اجازه میدهد متن پیشنویس را بخوانند و نظرات خود را در مورد آن بیان کنند. علاوه بر عموم، این پیشنویس برای بررسی توسط افراد برجسته برای حسابداران برجسته و کارشناسان نیز ارسال میشود. اگر پیشنویس نیاز به اصلاح داشته باشد، مجدداً ارزیابی میشود. اگر نیازی به اصلاح نباشد، به مرحله بعدی میرود.
تصویب نهایی
در این مرحله، متن نهایی پیشنویس توسط مجمع عمومی سازمان استاندارد بررسی و تصویب میشود. استاندارد تأیید شده الزامی است و همه حسابداران کشور باید از آن پیروی کنند.
